Giáo án Ngữ văn lớp 6 - Tuần 16 - Tích hợp năng lực số và AI năm học 2026-2027

Nội dung tài liệu: Giáo án Ngữ văn lớp 6 - Tuần 16 - Tích hợp năng lực số và AI năm học 2026-2027

1. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 4. Kết luận, nhận định ⇒ Đặc điểm chung (thể loại, ngôi kể) giúp Dẫn: học kì I có năm bài học với nhiều văn bản khoanh vùng; chi tiết riêng (nhân vật, sự việc, đọc thuộc ba nhóm thể loại chính; ba tiết ôn tập câu thơ) giúp nhận ra đúng văn bản. lần lượt hệ thống phần Đọc (tiết này), Viết, Nói và nghe (tiết 63), Tiếng Việt và luyện tập tổng hợp (tiết 64). Phần tả cảnh sinh hoạt, nói và nghe của Bài 5 và bài dấu ngoặc kép sẽ học ở các tiết sau. Hoạt động 2.1. Ôn tập: mỗi bài một văn bản tiêu biểu (18 phút) a) Mục tiêu: Chọn được mỗi bài một văn bản tiêu biểu; nêu đúng tác giả, thể loại, đặc điểm nổi bật về nghệ thuật và nội dung, có dẫn chứng từ văn bản. b) Nội dung: Câu 1 (SGK tr. 131): mười nhóm, hai nhóm cùng phụ trách một bài, điền một dòng phần 1 phiếu 62A cho văn bản nhóm chọn; trình bày, đối chiếu; cả lớp hoàn thiện đủ năm dòng. c) Sản phẩm: Phần 1 phiếu 62A đủ năm dòng (mỗi bài một văn bản), mỗi ô đúng với văn bản, ô nghệ thuật có ít nhất một dẫn chứng. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Nhận phiếu, bàn chọn văn bản, phân công: hai Phát phiếu 62A, nêu câu 1: bạn tìm dẫn chứng, một bạn ghi. 1. Trong học kì I, em đã học các bài: Tôi và các bạn, Gõ cửa trái tim, Yêu thương và chia sẻ, Quê hương yêu dấu, Những nẻo đường xứ sở. Hãy chọn mỗi bài một văn bản mà em cho là tiêu biểu và lập bảng theo mẫu sau: (SGK tr. 131) Giao: nhóm 1, 6 – Bài 1; nhóm 2, 7 – Bài 2; nhóm 3, 8 – Bài 3; nhóm 4, 9 – Bài 4; nhóm 5, 10 – Bài 5. Mỗi nhóm chọn một văn bản đọc của bài mình (hai nhóm cùng bài được chọn khác nhau), điền một dòng trong 7 phút; được mở SGK, vở ghi. Nhắc: ô Nghệ thuật ghi nét nổi bật kèm một dẫn chứng; ô Nội dung ghi điều chính văn bản nói, không kể lại cả văn bản. 16
2. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nhóm chọn Bài học đường đời đầu tiên: Dế Mèn Nhóm Bài 1 điền dòng của nhóm. vừa là con dế vừa giống con người ở những điểm Dự kiến trả lời: nào? Ai kể câu chuyện? I. VĂN BẢN ĐỌC HỌC KÌ I Bài 1. Tôi và các bạn: – Bài học đường đời đầu tiên (Tô Hoài) – truyện đồng thoại. Nghệ thuật: người kể chuyện ngôi thứ nhất, Dế Mèn xưng “tôi”; miêu tả loài vật sinh động, nhiều hình ảnh so sánh, nhân vật vừa giữ đặc tính loài dế vừa có suy nghĩ như người. Nội dung: Dế Mèn kiêu căng, bày trò trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt, Mèn ân hận và rút ra bài học về cách sống: biết nghĩ trước khi làm, chịu trách nhiệm về hành động của mình. Nhóm chọn Nếu cậu muốn có một người bạn : – Nếu cậu muốn có một người bạn (Ăng-toan người kể có xưng “tôi” không? Lời thoại nào đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri) – truyện (trích Hoàng tử được nhắc lại nhiều lần? bé). Nghệ thuật: người kể chuyện ngôi thứ ba; lời thoại lặp lại tạo nhạc tính; cáo biết nói, biết suy nghĩ như người. Nội dung: tình bạn cần chân thành, kiên nhẫn, thời gian, sự thấu hiểu và trách nhiệm. Nhóm chọn Bắt nạt: bài thơ là lời của ai? Cụm từ – Bắt nạt (Nguyễn Thế Hoàng Linh) – thơ. Nghệ nào lặp lại nhiều lần? thuật: lời của nhân vật “tớ”, cụm từ đừng bắt nạt lặp lại, giọng hồn nhiên, hài hước. Nội dung: khuyên mọi người đừng bắt nạt ai. Nhóm chọn Chuyện cổ tích về loài người: mỗi Nhóm Bài 2 điền dòng của nhóm. dòng có mấy tiếng? Bài thơ kể lần lượt những gì Dự kiến trả lời: xuất hiện? Bài 2. Gõ cửa trái tim: – Chuyện cổ tích về loài người (Xuân Quỳnh) – thơ năm chữ. Nghệ thuật: có yếu tố tự sự, miêu tả (kể lần lượt sự xuất hiện của thế giới và những người chăm sóc trẻ), nhiều hình ảnh so sánh, điệp ngữ. Nội dung: mọi điều tốt đẹp trên đời đều sinh ra vì trẻ em; tình yêu thương của mẹ, bà, bố, thầy dành cho trẻ. Nhóm chọn Mây và sóng: ai kể, kể với ai? Hình – Mây và sóng (Ta-go) – thơ văn xuôi. Nghệ ảnh nào gợi cho em nhiều liên tưởng? thuật: lời em bé kể với mẹ hai lần được mời gọi, lặp lại có biến đổi; hình ảnh ẩn dụ “mây”, “sóng” gợi nhiều liên tưởng. Nội dung: tình yêu của em bé với mẹ, ca ngợi tình mẫu tử bao la, thiêng liêng. 17
3. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nhóm chọn Bức tranh của em gái tôi: người kể là – Bức tranh của em gái tôi (Tạ Duy Anh) – ai? Vì sao kể ở ngôi này người đọc thấy rõ tâm truyện. Nghệ thuật: người kể chuyện ngôi thứ trạng nhân vật? nhất (người anh) nên bộc lộ rõ diễn biến tâm trạng. Nội dung: tình cảm trong sáng, nhân hậu cao đẹp hơn lòng ghen ghét, đố kị. Nhóm chọn Cô bé bán diêm: những chi tiết nào Nhóm Bài 3 điền dòng của nhóm. trái ngược nhau? Truyện muốn nhắc người đọc Dự kiến trả lời: điều gì? Bài 3. Yêu thương và chia sẻ: – Cô bé bán diêm (Han Cri-xti-an An-đéc-xen) – truyện cổ tích. Nghệ thuật: người kể chuyện ngôi thứ ba; đan xen thực tế và mộng tưởng, nhiều chi tiết tương phản. Nội dung: số phận bất hạnh của em bé bán diêm trong đêm giao thừa; nhắc mỗi người biết đồng cảm, giúp đỡ những người thiệt thòi. Nhóm chọn Gió lạnh đầu mùa: ai kể chuyện? Hai – Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam) – truyện ngắn. người mẹ ứng xử thế nào? Nghệ thuật: người kể chuyện ngôi thứ ba; tả cảnh giao mùa tinh tế, miêu tả suy nghĩ, cảm xúc nhân vật. Nội dung: tình yêu thương, sự chia sẻ giữa người với người qua việc chị em Sơn đem áo cho bé Hiên và cách ứng xử của hai người mẹ. Nhóm chọn Chùm ca dao về quê hương đất Nhóm Bài 4 điền dòng của nhóm. nước: bài ca dao nào không theo hoàn toàn luật Dự kiến trả lời: lục bát? Hình ảnh nào gợi cảm nhất? Bài 4. Quê hương yêu dấu: – Chùm ca dao về quê hương đất nước (dân gian) – ca dao, thể lục bát (bài 3 là lục bát biến thể). Nghệ thuật: thể lục bát giản dị, dễ nhớ; địa danh, hình ảnh gợi cảm, ẩn dụ “mặt gương Tây Hồ”, lời mời gọi “Ai ơi, đứng lại mà trông”. Nội dung: tình yêu quê hương đất nước tha thiết, tự hào của người bình dân. Nhóm chọn Chuyện cổ nước mình: giọng thơ thế – Chuyện cổ nước mình (Lâm Thị Mỹ Dạ) – thơ nào? Vì sao nhà thơ yêu chuyện cổ? lục bát. Nghệ thuật: thể lục bát, giọng tâm tình; lời thơ gợi lại nhiều truyện cổ quen thuộc. Nội dung: tình yêu, niềm tự hào về truyện cổ và những giá trị tinh thần, lời dạy của ông cha. 18
4. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nhóm chọn Cây tre Việt Nam: văn bản được viết – Cây tre Việt Nam (Thép Mới) – lời bình cho bộ ra để làm gì (đọc khung giới thiệu ở SGK tr. 99)? phim cùng tên; chấp nhận xếp vào kí (bút kí). Tác giả nhân hoá tre thế nào? Nghệ thuật: lời văn giàu hình ảnh, nhạc điệu; nhân hoá, điệp ngữ. Nội dung: ca ngợi cây tre – người bạn thân, tượng trưng cao quý của dân tộc Việt Nam. Nhóm chọn Cô Tô: người viết quan sát từ những Nhóm Bài 5 điền dòng của nhóm. chỗ đứng nào, theo trình tự nào? Hình ảnh so Dự kiến trả lời: sánh nào em nhớ nhất? Bài 5. Những nẻo đường xứ sở: – Cô Tô (Nguyễn Tuân) – kí (du kí). Nghệ thuật: người kể xưng “tôi”, ghi theo trình tự thời gian, quan sát từ nhiều chỗ đứng; nhiều hình ảnh so sánh mới lạ (mặt trời lúc bình minh với lòng đỏ quả trứng). Nội dung: vẻ đẹp vừa dữ dội vừa trong trẻo của thiên nhiên Cô Tô và những con người lao động gắn bó với đảo. Nhóm chọn Hang Én: người viết kể theo trình tự – Hang Én (Hà My) – du kí. Nghệ thuật: người nào? Những con số, hình ảnh so sánh nào giúp kể xưng “tôi”, kể theo hành trình; số liệu, so em hình dung độ lớn của hang? sánh, nhân hoá, cách gọi “Mẹ Thiên Nhiên”. Nội dung: vẻ đẹp hoang sơ, kì vĩ của hang Én; con người và muôn loài sống hoà hợp, tình yêu thiên nhiên. Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Thảo luận, sửa ô sai; ghi trang SGK cạnh dẫn Đi tới các nhóm, kiểm ô Thể loại: nhóm ghi Bắt chứng. nạt hay Mây và sóng là truyện thì hỏi văn bản có Dự kiến trả lời: chia dòng, có lời của ai; nhóm ghi Cây tre Việt – Bắt nạt, Mây và sóng là thơ: Bắt nạt chia dòng, Nam là truyện thì nhắc đọc khung giới thiệu ở là lời của “tớ”; Mây và sóng không quy định số SGK tr. 99 (văn bản là lời bình cho một bộ phim, tiếng, không vần nhưng bộc lộ cảm xúc bằng không kể câu chuyện có cốt truyện, nhân vật); ngôn ngữ cô đọng, giàu hình ảnh, nhạc điệu: thơ nhóm ghi kí (bút kí) thì chấp nhận; nhóm ghi Cô văn xuôi. Cây tre Việt Nam là lời bình cho bộ bé bán diêm là truyện ngắn thì nhắc xem lại cách phim cùng tên của các nhà làm phim Ba Lan SGK gọi thể loại ở tr. 65. Nhóm chậm: gợi mở (SGK tr. 99), viết năm 1955; ghi thể loại kí (bút vở ghi phần tổng kết của văn bản. kí) hoặc ghi lời bình phim đều chấp nhận. SGK gọi Cô bé bán diêm là truyện cổ tích. 19
5. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 3. Báo cáo, thảo luận Trình bày, bổ sung; ghi dòng của các bài khác. Mời năm nhóm (nhóm 1 – 5), mỗi nhóm đọc Dự kiến trả lời: dòng của mình khoảng 1 phút; nhóm cùng bài – Cả hai cùng đúng nếu mỗi ô đúng với văn bản; (nhóm 6 – 10) bổ sung bằng văn bản nhóm đã SGK để HS tự chọn. Văn bản tiêu biểu thường chọn. Các nhóm khác ghi các dòng còn lại vào thuộc thể loại chính của bài (Bài 1, 3 – truyện; phiếu. Bài 2 – thơ; Bài 4 – thơ lục bát; Bài 5 – kí) hoặc Hỏi thêm: Nếu hai nhóm cùng bài chọn hai văn thể hiện rõ chủ đề của bài. Chấp nhận lí do riêng bản khác nhau, cả hai cách có cùng đúng không? khi có căn cứ. Vì sao em cho văn bản nhóm chọn là tiêu biểu? Bước 4. Kết luận, nhận định ⇒ Mỗi bài học gắn một chủ đề với một thể loại Nhận xét: nhóm đạt khi dòng của nhóm ghi đúng chính; nắm văn bản là nắm tác giả, thể loại, tác giả, thể loại, có một nét nghệ thuật kèm dẫn nét nghệ thuật nổi bật và điều văn bản muốn chứng và nội dung chính đúng với văn bản; nêu nói. ô còn sai cụ thể để nhóm sửa. Chấp nhận văn bản Thực hành đọc HS đã tự học (như Con chào mào) khi ghi đúng. Hoạt động 2.2. Ôn tập: đặc điểm ba nhóm thể loại (13 phút) a) Mục tiêu: Hệ thống được đặc điểm của truyện và truyện đồng thoại, thơ và thơ lục bát, kí và du kí theo Tri thức ngữ văn; xếp các văn bản đã học vào đúng nhóm và chỉ ra dấu hiệu trong một văn bản cụ thể. b) Nội dung: Ba cụm nhóm điền phần 2 phiếu 62A (mỗi cụm một nhóm thể loại): đặc điểm, văn bản đã học thuộc nhóm, một dấu hiệu chỉ ra trong một văn bản; trình bày dưới dạng bảng hoặc sơ đồ nhánh trên giấy. c) Sản phẩm: Phần 2 phiếu 62A đủ ba dòng: đặc điểm đúng Tri thức ngữ văn, văn bản xếp đúng nhóm, mỗi dòng có một dấu hiệu chỉ ra trong văn bản cụ thể. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Nhận nhiệm vụ, mở khung Tri thức ngữ văn của Giao phần 2 phiếu 62A (cách tổ chức theo gợi ý bài tương ứng (Bài 1, 2, 4, 5). tổng hợp đặc điểm thể loại ở SGV tr. 155): cụm A (nhóm 1, 4, 7, 10) – truyện và truyện đồng thoại; cụm B (nhóm 2, 5, 8) – thơ và thơ lục bát; cụm C (nhóm 3, 6, 9) – kí và du kí. Mỗi nhóm ghi đặc điểm, kể văn bản đã học thuộc nhóm thể loại và chỉ một dấu hiệu trong một văn bản cụ thể (5 phút); nhóm muốn vẽ sơ đồ nhánh thì vẽ ở mặt sau phiếu. 20