Giáo án Ngữ văn lớp 6 - Tuần 8 - Tích hợp năng lực số và AI năm học 2026-2027

Nội dung tài liệu: Giáo án Ngữ văn lớp 6 - Tuần 8 - Tích hợp năng lực số và AI năm học 2026-2027

1. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 4. Kết luận, nhận định ⇒ Cụm danh từ có trung tâm là danh từ; tổ Chốt; nhận xét nhanh việc chuẩn bị ở nhà, chỉ hợp có trung tâm chỉ hoạt động, đặc điểm thì nêu điều thật sự thấy khi xem vở. Dẫn: tiết này không phải cụm danh từ, dù bên trong có thể luyện tập dùng cụm danh từ làm chủ ngữ, mở chứa cụm danh từ. rộng chủ ngữ, sắp xếp cụm danh từ trên bảng tính và viết đoạn văn. Hoạt động 2. Luyện tập: bài tập 3 (9 phút) a) Mục tiêu: Xác định được chủ ngữ là danh từ hay cụm danh từ trong hai cặp câu; nêu được tác dụng của việc dùng cụm danh từ làm chủ ngữ. b) Nội dung: Làm bài tập 3 (SGK tr. 66) theo cặp với các câu đã chép ở nhà: điền phần 1 phiếu 30A (chủ ngữ; danh từ hay cụm danh từ; thông tin thêm về em bé), rút ra nhận xét. c) Sản phẩm: Phần 1 phiếu 30A đủ bốn dòng; câu nhận xét về tác dụng của việc dùng cụm danh từ làm chủ ngữ. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Mở vở, đối chiếu chủ ngữ đã gạch chân; nhận + Bài tập 3 (SGK tr. 66): So sánh những câu văn phiếu. sau đây và rút ra nhận xét về tác dụng của việc Dự kiến trả lời: dùng cụm danh từ làm thành phần chính của câu: II. LUYỆN TẬP (tiếp theo) a. – Em bé vẫn lang thang trên đường. – Em bé Bài tập 3 đáng thương, bụng đói rét vẫn lang thang trên – a. Em bé vẫn lang thang trên đường. (Chủ ngữ đường. là danh từ em bé.) – Em bé đáng thương, bụng b. – Em gái đang dò dẫm trong đêm tối. – Một đói rét vẫn lang thang trên đường. (Chủ ngữ là em gái nhỏ đầu trần, chân đi đất, đang dò dẫm cụm danh từ em bé đáng thương, bụng đói rét.) trong đêm tối. – b. Em gái đang dò dẫm trong đêm tối. (Chủ Giao cặp đôi dùng các câu đã chép, chủ ngữ đã ngữ là danh từ em gái.) – Một em gái nhỏ đầu gạch chân ở nhà, điền phần 1 phiếu 30A theo ba trần, chân đi đất, đang dò dẫm trong đêm tối. bước: xác định chủ ngữ → so sánh cấu tạo của (Chủ ngữ là cụm danh từ một em gái nhỏ đầu chủ ngữ trong từng cặp câu → rút ra tác dụng trần, chân đi đất.) (SGV tr. 105). (cách tổ chức theo SGV tr. 105). Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Làm cặp, điền phiếu. Cho 3 phút. Gợi cặp chậm: Câu nói về ai? (đó là Dự kiến trả lời: chủ ngữ) Phần đứng sau “em bé”, “em gái” và từ – Câu nói về em bé, em gái. Phần thêm vào cho “một” cho biết thêm điều gì về em? biết em đáng thương, đói rét, còn nhỏ, đầu trần, chân đi đất; “một” cho biết số lượng. 16
2. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 3. Báo cáo, thảo luận Trình bày; bổ sung. Mời 2 cặp trình bày, mỗi cặp một cặp câu; cặp Dự kiến trả lời: khác bổ sung. – Chủ ngữ là cụm danh từ giúp câu cung cấp Hỏi thêm: Trong truyện (SGK tr. 61), nhà văn nhiều thông tin hơn chủ ngữ là danh từ. Trong dùng các câu có chủ ngữ là cụm danh từ. Những hai câu có chủ ngữ là cụm danh từ, chủ ngữ câu ấy giúp em cảm nhận gì về thái độ của người không chỉ cung cấp thông tin về chủ thể của hành kể chuyện với cô bé? động (em bé) mà còn cho thấy ý nghĩa về số lượng (một) và đặc điểm rất tội nghiệp, nhỏ bé, đáng thương của em (đáng thương, bụng đói rét; nhỏ, đầu trần, chân đi đất). Từ đó, câu văn còn cho thấy thái độ thương cảm, xót xa của người kể chuyện với cảnh ngộ đáng thương, khốn khổ của cô bé bán diêm (SGV tr. 105). Bước 4. Kết luận, nhận định Hoàn thiện nhận xét trên phiếu. Chốt; nhận xét phần 1 phiếu 30A đạt khi xác ⇒ Dùng cụm danh từ làm chủ ngữ giúp câu định đúng bốn chủ ngữ, phân biệt danh từ với cung cấp nhiều thông tin hơn về sự vật (số cụm danh từ và nêu được tác dụng. Cặp chỉ ghi lượng, đặc điểm, hoàn cảnh) và có thể bộc lộ “câu dài hơn” thì hỏi lại: dài hơn để cho biết thái độ, tình cảm của người viết. thêm điều gì? Hoạt động 3. Luyện tập: bài tập 4 (7 phút) a) Mục tiêu: Mở rộng được chủ ngữ là danh từ thành cụm danh từ có nghĩa, mỗi câu ít nhất hai cách. b) Nội dung: Làm bài tập 4 (SGK tr. 67) cá nhân vào phần 2 phiếu 30A: xác định chủ ngữ, thêm từ ngữ phụ trước và/hoặc phụ sau; đọc lại câu đã mở rộng. c) Sản phẩm: Phần 2 phiếu 30A: mỗi câu hai cách mở rộng chủ ngữ thành cụm danh từ, câu mới có nghĩa. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Nhận nhiệm vụ. + Bài tập 4 (SGK tr. 67): Các câu sau có chủ ngữ Dự kiến trả lời: là một danh từ. Hãy mở rộng chủ ngữ thành cụm Bài tập 4 danh từ. – a. Chủ ngữ là danh từ gió. Mở rộng chủ ngữ a. Gió vẫn thổi rít vào trong nhà. thành cụm danh từ: gió lạnh, từng cơn gió, từng b. Lửa toả ra hơi nóng dịu dàng. cơn gió lạnh, những cơn gió mùa đông, gió mùa Hướng dẫn ba bước: xác định chủ ngữ → thêm đông,... (SGV tr. 106). Câu mới, ví dụ: Từng cơn từ ngữ vào trước và/hoặc sau danh từ trung tâm gió lạnh vẫn thổi rít vào trong nhà. → đọc lại cả câu xem đã có nghĩa chưa (các – b. Chủ ngữ là danh từ lửa. Mở rộng chủ ngữ bước theo SGV tr. 105). Giao cá nhân viết mỗi thành cụm danh từ: ngọn lửa ấy, lửa trong lò,... câu hai cách vào phần 2 phiếu 30A. (SGV tr. 106). Câu mới, ví dụ: Lửa trong lò toả ra hơi nóng dịu dàng. 17
3. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Viết cá nhân vào phiếu. Cho 2,5 phút. Gợi HS cần hỗ trợ: Gió thế nào? Dự kiến trả lời: Có mấy cơn? Gió mùa gì? Lửa ở đâu? Lửa nào? – Trả lời câu gợi: gió lạnh (thế nào), từng cơn HS khá: thêm cả phần phụ trước và phần phụ sau gió (mấy cơn), gió mùa đông (gió mùa gì); lửa (ví dụ từng cơn gió bấc lạnh buốt). trong lò (ở đâu), ngọn lửa ấy (lửa nào). Bước 3. Báo cáo, thảo luận Đọc câu; nhận xét. Mời 3–4 HS đọc câu đã mở rộng; lớp kiểm tra: Dự kiến trả lời: chủ ngữ mới có danh từ trung tâm “gió” (“lửa”) – Câu b gợi lại lần quẹt diêm thứ nhất: em bé không, câu có nghĩa không. tưởng như đang ngồi trước một lò sưởi, “Trong Hỏi thêm: Câu b gợi lại đoạn nào của truyện lò, lửa cháy nom đến vui mắt và toả ra hơi nóng (SGK tr. 62)? “Lửa” ở đó là lửa ở đâu? dịu dàng”; đó là lửa trong lò sưởi em tưởng tượng, nên cụm “lửa trong lò” hợp văn cảnh. – Chấp nhận mọi cụm danh từ có danh từ trung tâm “gió”, “lửa” khi câu sau khi mở rộng có nghĩa; khuyến khích chọn từ ngữ hợp cảnh đêm giao thừa giá rét trong truyện. Bước 4. Kết luận, nhận định ⇒ Mở rộng chủ ngữ bằng cụm danh từ: giữ Chốt; nhận xét: đạt khi mỗi câu có ít nhất hai danh từ trung tâm, thêm từ ngữ chỉ số lượng cách mở rộng đúng. Cụm đúng nhưng không hợp ở phía trước, từ ngữ chỉ đặc điểm, vị trí ở phía cảnh truyện (ví dụ gió mát mùa hè) vẫn chấp sau để câu cụ thể, sinh động hơn. nhận; gợi HS thử chọn từ ngữ hợp cảnh đêm giao thừa. Hoạt động 4. Luyện tập: sắp xếp kho cụm danh từ trên bảng tính (10 phút) a) Mục tiêu: Chọn cụm danh từ đã tìm để tổ chức thành bảng có các cột theo cấu tạo; sắp xếp, lọc để tìm lại nhanh các cụm có cùng danh từ trung tâm; lưu tệp đúng tên, đúng thư mục. b) Nội dung: Mở tệp bảng tính có sẵn hàng tiêu đề và tám dòng mẫu (khung chiếu 30B); đại diện sáu nhóm lần lượt nhập cụm danh từ nhóm đã tìm trong văn bản ở bài tập 2 (phiếu 29A phần 3), tách vào các cột; HS bật lọc, sắp xếp theo cột Phần trung tâm, lọc một danh từ trung tâm, lưu tệp. c) Sản phẩm: Tệp bảng tính của lớp có ít nhất 15 dòng (8 dòng mẫu, 1 dòng GV làm mẫu, 6 dòng của nhóm), các phần điền đúng cột, đã sắp xếp theo cột Phần trung tâm, lưu đúng tên, đúng thư mục; kết quả lọc hiện đủ các cụm có danh từ trung tâm được chọn. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Theo dõi tệp mẫu trên màn hình, đối chiếu các Năng lực số – [TC1.1.3] (Quản lý dữ liệu, thông cột với bảng ba phần ở phiếu 29A. tin và nội dung số): mở tệp CumDanhTu-6A.xlsx trong thư mục lớp trên máy GV, chiếu khung 30B; giới thiệu sáu cột và tám dòng mẫu của bài tập 1, bài tập 2. 18
4. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Làm mẫu nhập một dòng của bài tập 4: 9 | từng Theo dõi mẫu; nhóm chọn cụm, tách sẵn các cơn gió lạnh | từng | cơn gió | lạnh | Bài tập 4 phần trên giấy. (phím Tab sang ô bên phải, Enter xuống dòng). Minh chứng: cụm được chọn có trong văn bản, Giao mỗi nhóm chọn cụm danh từ đã tìm trong tách đúng các phần trước khi nhập. văn bản ở phiếu 29A phần 3, viết sẵn ra giấy các phần sẽ nhập. Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Đại diện nhập dòng của nhóm; các bạn theo dõi, Mời đại diện sáu nhóm lần lượt lên máy GV góp ý chỗ nhầm cột. nhập dòng của nhóm (khoảng 40 giây mỗi Dự kiến trả lời: nhóm); cả lớp nhìn màn hình, nhắc khi điền – Phần nào không có thì để trống ô ấy. Ví dụ: nhầm cột. Gợi: Cụm của nhóm có phần phụ chiếc tạp dề cũ kĩ của em | (trống) | chiếc tạp dề | trước không? Nếu không có thì ô ấy để thế nào? cũ kĩ, của em | Bài tập 2, SGK tr. 61; những bức tường dầy đặc và lạnh lẽo | những | bức tường | dầy đặc và lạnh lẽo | Bài tập 2, SGK tr. 63; buổi sáng lạnh lẽo ấy | (trống) | buổi sáng | lạnh lẽo ấy | Bài tập 2, SGK tr. 64. Bước 3. Báo cáo, thảo luận Ba HS thao tác trên máy GV; cả lớp quan sát, trả Mời một HS khá làm theo khung 30B: bật lọc, lời. sắp xếp theo cột Phần trung tâm; một HS khác Dự kiến trả lời: lọc các cụm có danh từ trung tâm “ngôi nhà” rồi – Các dòng có cùng danh từ trung tâm đứng liền xoá lọc; HS thứ ba lưu tệp. Hỏi: Sau khi sắp xếp, nhau, ví dụ bốn dòng có danh từ trung tâm “ngôi những dòng nào đứng liền nhau? Muốn tìm nhà”. nhanh mọi cụm có danh từ trung tâm “ngôi nhà”, – Lọc cột Phần trung tâm, chỉ chọn “ngôi nhà”: em làm thế nào? Nếu hai dòng cùng danh từ bảng chỉ còn bốn dòng của danh từ ấy. trung tâm mà không đứng liền nhau, có thể do – Hai dòng cùng danh từ trung tâm mà không đâu? liền nhau thường do gõ khác nhau (sai dấu, thừa dấu cách): sửa lại ô cho giống nhau rồi sắp xếp lại. Bước 4. Kết luận, nhận định ⇒ Xếp cụm danh từ vào bảng có cột theo cấu Ghi nhận biểu hiện năng lực số: đạt khi dòng tạo giúp nhìn rõ các phần của cụm; bảng tính nhập đúng cột, bảng được sắp xếp, lọc đúng và giúp sắp xếp, lọc, tìm lại nhanh các cụm cùng tệp lưu đúng tên, đúng thư mục; không chấm tốc danh từ trung tâm và lưu để dùng lại. độ gõ. Ghi nhận cho HS trực tiếp thao tác; HS khác được ghi nhận phần chọn, tách dữ liệu. Nhắc: tên tệp không ghi họ tên HS; GV giữ tệp để lớp mở lại khi ôn tập. 19
5. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động 5. Vận dụng: viết đoạn văn (bài tập 5) (14 phút) a) Mục tiêu: Viết được đoạn văn khoảng 5 – 7 câu tưởng tượng cảnh cô bé bán diêm gặp lại bà, có ít nhất một cụm danh từ làm chủ ngữ; tự kiểm, góp ý theo tiêu chí. b) Nội dung: Đọc lại câu văn tả cảnh em bé gặp lại bà (SGK tr. 64); viết đoạn văn vào vở; tự kiểm theo phần 3 phiếu 30A; 2–3 HS đọc, lớp chỉ ra cụm danh từ làm chủ ngữ. c) Sản phẩm: Đoạn văn trong vở, cụm danh từ làm chủ ngữ được gạch chân; phần 3 phiếu 30A đánh dấu tự kiểm. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Nêu lại hai yêu cầu của đề: khoảng 5 – 7 câu; có + Bài tập 5 (SGK tr. 67): Hãy tưởng tượng và ít nhất một cụm danh từ làm chủ ngữ. viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) về cảnh cô bé bán diêm gặp lại người bà của mình, trong đoạn văn có ít nhất một cụm danh từ làm thành phần chủ ngữ của câu. Nhắc: đây là bài viết sáng tạo; em đóng vai nhà văn, kể chi tiết hơn cảnh mà truyện chỉ kể ngắn gọn (lưu ý ở SGV tr. 106). Cho cả lớp đọc lại: Đọc lại đoạn văn SGK; chọn ý sẽ viết. + Câu văn tả cảnh hai bà cháu (SGK tr. 64): Chưa bao giờ em thấy bà em to lớn và đẹp lão như thế này. Bà cụ cầm lấy tay em, rồi hai bà cháu bay vụt lên cao, cao mãi, chẳng còn đói rét, đau buồn nào đe doạ họ nữa. Họ đã về chầu Thượng đế. Gợi ý nội dung: có thể tả khung cảnh khi bà hiện ra; ngoại hình, hành động, lời nói của bà và của em; cảm xúc của em bé (gợi ý ở SGV tr. 106). Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Viết đoạn văn vào vở; gạch chân cụm danh từ Cho 7 phút viết vào vở. Đi quanh lớp, gợi HS làm chủ ngữ; tự kiểm theo phần 3 phiếu 30A. cần hỗ trợ viết theo ba ý: (1) ánh sáng của những que diêm cuối cùng và lúc bà hiện ra; (2) bà trông thế nào, làm gì, nói gì với em; (3) em bé cảm thấy thế nào. HS khá: dùng hai cụm danh từ làm chủ ngữ, có cả phần phụ trước và phần phụ sau. Nhắc gạch chân cụm danh từ làm chủ ngữ. 20