Giáo án Ngữ văn lớp 6 - Tuần 6 - Tích hợp năng lực số và AI năm học 2026-2027

Nội dung tài liệu: Giáo án Ngữ văn lớp 6 - Tuần 6 - Tích hợp năng lực số và AI năm học 2026-2027

1. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động 2.2. Hình thành kiến thức: đọc và phân tích bài viết tham khảo (14 phút) a) Mục tiêu: Chỉ ra được câu nào trong bài viết tham khảo đáp ứng yêu cầu nào; tìm từ ngữ cho thấy cảm xúc; rút ra cách viết. b) Nội dung: Đọc bài Cảm xúc khi đọc bài thơ Mây và sóng của Ta-go (SGK tr. 52–53) và các thẻ ghi chú; đánh số câu; làm phiếu 22A theo cặp; rút ra những điều cần lưu ý khi viết. c) Sản phẩm: Phiếu 22A điền đủ năm dòng: số câu, phần của đoạn, từ ngữ làm căn cứ; ba lưu ý khi viết ghi vở. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Nghe đọc, đánh số câu trong SGK; nhận phiếu. Mời 1 HS đọc to bài viết tham khảo, cả lớp đánh Dự kiến trả lời: số câu từ 1 đến hết. Phát phiếu 22A; giao cặp II. PHÂN TÍCH BÀI VIẾT THAM KHẢO đôi: mỗi việc ở thẻ ghi chú được làm ở câu số – Đoạn văn có 8 câu, câu đầu viết hoa lùi đầu mấy, câu ấy thuộc mở đoạn, thân đoạn hay kết dòng, kết thúc bằng dấu chấm. đoạn, từ ngữ nào làm căn cứ; đếm số câu của – Câu 1: giới thiệu nhan đề Mây và sóng, tác giả đoạn (cách tổ chức theo SGV tr. 93). Ta-go, đã hé lộ cảm xúc (“cảm nhận và xúc động trước tình mẹ con thiêng liêng bất diệt”); câu 2: thể hiện cảm xúc chung (“đồng cảm với tình yêu mẹ tha thiết”). – Câu 3–6: nêu chi tiết kể, tả và đánh giá: lời mời đến những xứ sở “xa rộng bao la, đầy hấp dẫn”; câu hỏi “háo hức”; lời từ chối là “câu hỏi có tính khẳng định”; trò chơi “còn vui hơn, thú vị hơn”, mẹ là “trăng dịu hiền toả sáng”, “bờ biển bao dung”. – Câu 7: nét độc đáo: chi tiết được kể “tuần tự, vừa lặp lại, vừa biến hoá”. – Câu 8: kết đoạn, khái quát cảm xúc: “một câu chuyện thật cảm động về tình mẹ con”. – Thuộc phần: câu 1 là mở đoạn (giới thiệu nhan đề, tác giả, đã nêu khái quát cảm xúc); câu 2 xếp vào mở đoạn (nói tiếp cảm xúc chung) hay thân đoạn (bắt đầu nói về câu chuyện và cách kể) đều được khi HS giải thích được; câu 3–7 là thân đoạn; câu 8 là kết đoạn. Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Điền phiếu theo cặp; gạch chân từ ngữ cảm xúc Dành 6 phút. Gợi cặp còn lúng túng bằng các câu trong SGK. hỏi: Câu nào có tên bài và tên nhà thơ? Câu nào chép lời của em bé? Câu nào nói về cách nhà thơ kể chuyện? Câu cuối bắt đầu bằng từ gì? Đối chiếu với các thẻ ghi chú bên phải bài viết. 16
2. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 3. Báo cáo, thảo luận Trình bày; cặp khác bổ sung. Mời ba cặp, mỗi cặp hai dòng phiếu; cặp khác Dự kiến trả lời: đối chiếu; hai cặp xếp câu 2 vào hai phần khác – Từ ngữ cảm xúc: “xúc động”, “đồng cảm”, nhau thì mời mỗi cặp nói lí do. Hỏi thêm: Người “thấm thía”, “thật cảm động”, “hạnh phúc ngọt viết có kể lại toàn bộ bài thơ không? Vì sao? ngào”. – Câu hỏi thêm: không; người viết chỉ chọn những chi tiết tiêu biểu (lời mời, câu hỏi, lời từ chối, trò chơi) và sau mỗi chi tiết đều nói ý nghĩa hoặc cảm xúc, vì đoạn văn ghi lại cảm xúc chứ không phải tóm tắt bài thơ. Bước 4. Kết luận, nhận định Ghi vở ba lưu ý khi viết: Chốt ba lưu ý; nhận xét phiếu đạt khi mỗi dòng 1. Chọn chi tiết tiêu biểu, trích đúng lời thơ trong có số câu, phần đúng và ít nhất một từ ngữ làm ngoặc kép. căn cứ; dòng cảm xúc chung chấp nhận câu 2 2. Sau chi tiết phải nói ý nghĩa hoặc cảm xúc của hoặc câu 1–2; câu 2 chấp nhận mở đoạn hoặc mình. thân đoạn khi HS nêu được lí do. 3. Dùng từ ngữ chỉ cảm xúc cụ thể; câu kết khái quát lại cảm xúc. ⇒ Bài viết tham khảo đi từ tên bài, cảm xúc chung, đến chi tiết kể, tả kèm đánh giá, nét độc đáo, rồi khái quát cảm xúc. Hoạt động 3. Luyện tập: trước khi viết – chọn bài thơ, tìm ý (15 phút) a) Mục tiêu: Chọn được bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả; xác định mục đích viết, người đọc; tìm ý bằng hệ thống câu hỏi. b) Nội dung: Ghi bài thơ đã chọn, mục đích viết, người đọc; trả lời các câu hỏi tìm ý ở phiếu 22B bằng từ khoá và dòng thơ; trao đổi cặp để góp ý cho nhau. c) Sản phẩm: Phiếu 22B có tên bài thơ, tác giả, câu trả lời từng câu hỏi tìm ý và cảm xúc chung của em. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Mở bài thơ đã chọn, đọc lại phần đã đánh dấu; + Lựa chọn bài thơ (SGK tr. 53): Bài thơ được ghi phần đầu phiếu. em chọn phải là bài thơ có yếu tố kể chuyện Dự kiến trả lời: (xuất hiện câu chuyện, nhân vật, dù nhân vật có III. TRƯỚC KHI VIẾT thể chỉ mang một cái tên chung chung), có các – Mục đích viết: chia sẻ cảm xúc về một bài thơ chi tiết miêu tả bối cảnh không gian, thời gian, có yếu tố tự sự và miêu tả. Người đọc: thầy cô, con người,... bạn bè và những ai quan tâm, mong muốn tìm Phát phiếu 22B. Giao cá nhân: ghi vào phần đầu hiểu, cảm nhận cái hay, cái đẹp của bài thơ (SGK phiếu bài thơ đã chọn (theo lời dặn tiết 21), tác tr. 53). giả, mục đích viết, người đọc. 17
3. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh + Tìm ý (SGK tr. 53): Bài thơ gợi lên câu chuyện Đọc các câu hỏi tìm ý trên phiếu, hỏi lại câu gì? Đâu là các chi tiết tự sự và miêu tả nổi bật? chưa hiểu. Các chi tiết ấy sống động, thú vị như thế nào? Dự kiến trả lời: Chúng đã góp phần thể hiện ấn tượng điều nhà – Ví dụ tìm ý với Chuyện cổ tích về loài người thơ muốn bày tỏ ra sao?... (Xuân Quỳnh): câu chuyện trẻ con sinh ra trước Giao HS trả lời từng câu hỏi trong bảng của nhất, rồi vì trẻ con mà có mặt trời, cây cỏ, chim, phiếu 22B bằng từ khoá, chép đúng dòng thơ làm sông biển, đường đi, có mẹ, bà, bố, rồi trường căn cứ; cuối phiếu ghi một, hai từ nói cảm xúc lớp, thầy giáo. Chi tiết kể: “Trời sinh ra trước chung. nhất / Chỉ toàn là trẻ con”, “Cho nên mẹ sinh ra / Để bế bồng chăm sóc”, “Thế là bố sinh ra”. Chi tiết tả: “Cây cao bằng gang tay / Lá cỏ bằng sợi tóc / Cái hoa bằng cái cúc”, “Mái tóc bà thì bạc / Con mắt bà thì vui”. – Sống động, thú vị: thế giới sinh ra nhỏ xinh, vừa tầm mắt trẻ; mọi thứ đến lần lượt như trong truyện cổ tích. Góp phần thể hiện: mọi điều tốt đẹp đều dành cho trẻ em; tình yêu thương, trân trọng của nhà thơ với trẻ em. Cảm xúc chung: ấm áp, thích thú. – Nét độc đáo (câu hỏi thêm): kể theo trình tự, lần lượt từng sự vật, con người xuất hiện để đáp ứng một điều trẻ cần; lặp lại “sinh ra” (“Chim bấy giờ sinh ra”, “Cho nên mẹ sinh ra”, “Thế là bố sinh ra”); tả sự vật bằng những so sánh nhỏ xinh, vừa tầm trẻ (“Lá cỏ bằng sợi tóc”). – Với Mây và sóng: chọn chi tiết, cảm xúc của riêng mình, không chép lại bài tham khảo; ví dụ thích chi tiết “Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ” vì thấy được niềm vui, sự quấn quýt của em bé với mẹ. Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Trả lời từng câu hỏi; đổi phiếu, đặt cho bạn một Dành 8 phút làm cá nhân, 2 phút đổi phiếu với câu hỏi làm rõ ý. bạn: bạn đọc và hỏi lại một ý chưa rõ (cách tổ chức theo SGV tr. 94). Hỗ trợ HS chưa tìm được ý: Ai xuất hiện trong bài thơ? Họ làm gì? Dòng nào tả cảnh, tả người? Đọc dòng ấy em thấy thế nào? Với câu về nét độc đáo: Từ nào được nhắc lại nhiều lần? Cái gì xuất hiện trước, cái gì sau? HS chọn bài thơ ngoài SGK: GV xem nhanh, chỉ đồng ý khi bài viết về tình cảm gia đình, có câu chuyện, nhân vật và chi tiết tả (SGK tr. 53, SGV tr. 94). 18
4. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 3. Báo cáo, thảo luận Đọc phần tìm ý; bạn nhận xét, đối chiếu SGK. Mời 2 HS chọn hai bài thơ khác nhau đọc phần tìm ý; cả lớp nhận xét chi tiết đã đủ tiêu biểu chưa, dòng thơ đã chép đúng chưa. Bước 4. Kết luận, nhận định Bổ sung phiếu theo góp ý của bạn. Chốt; nhận xét phiếu đạt khi trả lời đủ các câu ⇒ Tìm ý bằng cách tự hỏi và tự trả lời: câu hỏi, có ít nhất một chi tiết kể và một chi tiết tả chuyện gì, chi tiết kể, tả nào, hay ở đâu, nói chép đúng, có từ nói cảm xúc chung. Phiếu dùng lên điều gì, em cảm thấy gì. tiếp ở tiết 23. Hoạt động 4. Vận dụng: AI có viết hộ cảm xúc được không? (7 phút) a) Mục tiêu: Trình bày được giới hạn của công cụ AI so với con người qua một đoạn văn cảm xúc mô phỏng kết quả của công cụ AI; nêu được vì sao việc này con người làm phù hợp hơn. b) Nội dung: Đọc thẻ 22C (đoạn văn mô phỏng “do công cụ AI viết”); gạch câu sai so với bài thơ, chỉ ra chỗ thiếu chi tiết và cảm xúc riêng; nêu giới hạn của công cụ AI và vì sao viết đoạn văn ghi lại cảm xúc là việc con người làm phù hợp hơn. c) Sản phẩm: Thẻ 22C có câu sai được gạch, dòng thơ dẫn chứng và câu trả lời ba câu hỏi. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Đọc thẻ, mở SGK tr. 40 để đối chiếu. Giáo dục AI – [6.D2.1] (Cấu trúc và tương tác, Giáo dục AI: (1) Câu sai: “Bài thơ kể rằng mẹ là cải tiến hệ thống): phát thẻ 22C (ghi rõ mô người được sinh ra đầu tiên trên trái đất”. Bài thơ phỏng, không dùng công cụ thật); giao cặp đôi kể “Trời sinh ra trước nhất / Chỉ toàn là trẻ con”; đối chiếu đoạn văn với bài thơ Chuyện cổ tích về mẹ sinh ra sau đó: “Nhưng còn cần cho trẻ / Tình loài người (SGK tr. 40–42) và bốn yêu cầu vừa yêu và lời ru / Cho nên mẹ sinh ra”. học, trả lời ba câu hỏi trên thẻ. – (2) Đoạn văn không nêu chi tiết kể, tả cụ thể nào, chỉ có lời khen chung (“rất hay và ý nghĩa”, “đặc sắc”, “ai cũng cảm thấy xúc động”); không có cảm xúc, kỉ niệm, liên tưởng của riêng người đọc nào. Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Gạch câu sai, ghi dòng thơ dẫn chứng; trả lời câu Dành 3 phút; gợi cặp chậm: So câu thứ hai của 2, 3 trên thẻ. đoạn với hai dòng đầu bài thơ. Đếm xem đoạn văn trích được dòng thơ nào. 19
5. Biên soạn: Lop6.com.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 3. Báo cáo, thảo luận Trình bày; bạn bổ sung. Mời 2 cặp trả lời câu 1, 2; hỏi cả lớp câu 3: Từ Giáo dục AI: (3) Kết quả của công cụ AI có thể đoạn văn này, kết quả của công cụ AI có thể gặp sai chi tiết hoặc sáo rỗng như đoạn trên mà lời những vấn đề gì? Vì sao viết đoạn văn ghi lại văn vẫn trôi chảy, chắc chắn, nên phải kiểm cảm xúc là việc con người làm phù hợp hơn AI? chứng; AI không có cảm xúc thật, không có kỉ Nhắc: đây chỉ là một kết quả mô phỏng; công cụ niệm riêng như được mẹ hát ru, nghe bà kể thật có khi viết trôi chảy, có cả chi tiết, nhưng chuyện. Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc cần thấu vẫn phải kiểm chứng và không thay được cảm hiểu cảm xúc và sáng tạo, nên con người làm phù xúc của em. hợp hơn AI: cảm xúc về bài thơ phải là của chính người đọc. Bước 4. Kết luận, nhận định Ghi vào thẻ một câu: Em sẽ tự làm gì để đoạn Ghi nhận bằng lời: đạt khi cặp chỉ đúng câu sai văn có cảm xúc thật. kèm dòng thơ dẫn chứng và nêu được ít nhất một ⇒ AI không cảm nhận bài thơ thay em; kết giới hạn của AI. Giao nhiệm vụ ở mục Hướng quả AI có thể sai chi tiết hoặc sáo rỗng, lời dẫn về nhà. văn trôi chảy không thay thế việc em tự đọc, kiểm chứng và nói điều mình cảm thấy. Để AI viết thay, em sẽ mất dịp rèn cách cảm nhận và diễn đạt cảm xúc thật của mình. Hướng dẫn về nhà Nhiệm vụ về nhà Sản phẩm dự kiến Hoàn thiện phiếu 22B nếu chưa xong; mang Phiếu 22B trả lời đủ các câu hỏi, có dòng thơ phiếu đến tiết 23 để lập dàn ý. chép đúng và cảm xúc chung. Đọc lại bài thơ đã chọn; đọc to 2–3 dòng em Bản chép bài thơ ngoài SGK (nếu có). thích nhất và nghĩ vì sao em thích. Em được GV đồng ý chọn bài thơ ngoài SGK thì chép bài thơ vào vở, mang đến tiết 23 để trích dẫn khi viết. Điều chỉnh sau bài dạy (nếu có) ................................................................................................................ ................................................................................................................ 20